Źródło: Dwumiesięcznik
PIES, Nr 3 (281) 2000
Autor artykułu - Dr nauk wet. Tomasz Borkowski
..............................................................................................................................................................
Biegunka jest tematem wielu dowcipów i anegdot. Jednak dla właścicieli
chorych psów i lekarzy stanowi problem trudny i złożony, często
wymagający kompleksowego postępowania klinicznego. Biegunka to częstsze
niż zwykle wydalanie papkowatych, rzadkich, wodnistych odchodów, czemu
towarzyszy zwiększona kurczliwość jelit oraz początkowo bolesne
napinanie powłok brzusznych.
Przy trwających dłużej biegunkach dochodzi do zwiotczenia zwieraczy
odbytu i bezwolnego oddawania kału. Obok wymiotów i bolesności jelit,
biegunki są najczęstszymi objawami chorób przewodu pokarmowego, a jako
złożony syndrom chorobowy obejmują 1/3 wszystkich schorzeń trafiających
do leczenia. Warto wiedzieć, że pod względem częstości występowania
choroby przewodu pokarmowego u psów ustępują jedynie chorobom skóry.
Przewód pokarmowy wraz z wątrobą i trzustką stanowią układ, który dzięki
zdolności do pobierania i przetwarzania pokarmu zabezpiecza organizm w
wodę, środki odżywcze i niezbędne elektrolity. Jeśli ta podstawowa
funkcja ulegnie zaburzeniu, to jego pierwszym i najczęstszym objawem
jest biegunka, która w konsekwencji prowadzi do deficytu odżywiania i w
gospodarce wodno-mineralnej. Gdy biegunka utrzymuje się dłużej (od kilku
do kilkunastu dni, a przy kompensacji organizmu nawet miesiące i lata),
należy się liczyć z poważnymi konsekwencjami, takimi, jak osłabienie
mięśniowe i wyniszczenie do śmierci zwierzęcia włącznie, zwłaszcza
szczeniąt i psów poniżej roku. Rodzaje i przebieg biegunek są różne,
podobnie jak różne i często trudne do określenia są ich przyczyny. Nie
zwracanie uwagi na pierwsze objawy rozwolnienia i zwiększonej
częstotliwości oddawania kału jest błędem, który trudno naprawić. W
ustaleniu przyczyn biegunki najważniejszy jest dla lekarza wywiad z
właścicielem zwierzęcia, a w nim wszystko to, co się wiąże z podawanym
pokarmem, czas pojawienia się i trwania objawów, ewentualne nawroty,
częstotliwość wypróżnień, ich objętość, kolor i rodzaj domieszek (krew,
śluz), zachowanie lub brak apetytu, wymioty, napięcie powłok, bolesność,
stosowane leki itp.
Nie zawsze biegunka świadczy o chorobie przewodu pokarmowego, ale zawsze
powinna być uwzględniona w postępowaniu leczniczym — choćby objawowym.
Rozróżniamy biegunki ostre i przewlekłe. Pierwsze pojawiają się nagle,
są gwałtowne, i — co ważne — występują często. Niekiedy w odchodach jest
domieszka krwi, co zawsze martwi właściciela psa. Biegunki ostre
zazwyczaj ustępują po leczeniu objawowym, a jeśli nie ulegają
zahamowaniu (w ciągu 1-2 tygodni). przechodzą w przewlekłe. W takich
przypadkach leczenie objawowe już na ogół nie wystarcza i aby podjąć
kompleksowe leczenie, należy ustalić zasadniczą przyczynę wystąpienia
biegunki. Z reguły trzeba przeprowadzić pełne badanie kliniczne, z
laboratoryjnym badaniem kału włącznie, oraz obserwacje. Podstawą
leczenia jest zrozumienie i poznanie zaburzeń powstałych w całym
organizmie, często również poza zespołem przewodu pokarmowego.
Wyróżniamy 4 główne grupy przyczyn powstawania biegunek:
-
przyczyny dietetyczne, zmiana karmy na taką, do której pies nie byt
przyzwyczajony, karma zepsuta lub nieodpowiednia, nagłe spożycie
dużej ilości karmy po głodzeniu, alergie pokarmowe, brak tolerancji
pokarmu itp.;
-
procesy zapalne w obrębie jelit, zatrucia, nadżerki, nowotwory,
(częste u zwierząt starszych), stany zapalne błony śluzowej jamy
ustnej, przełyku, żołądka i jelit spowodowane zakażeniami
bakteryjnymi lub wirusami, ostre zapalenie trzustki. Warto dodać, że
biegunki obserwuje się u zwierząt szczepionych przeciwko chorobom
zakaźnym jak parwowiroza, coronawiroza, nosówka, choroba Rubartha —
zakaźne zapalenie wątroby. Jest to z reguły jedyny objaw łagodnie
przebiegającej choroby mimo szczepienia, przy czym predysponowane są
do tego typu reakcji dobermany i rottweilery;
-
inwazje pasożytów (kokcydioza, wtosogtówki i inne robaczyce):
-
zaburzenia w obrębie układu nerwowego na terenie jelit, np. biegunki
emocjonalne spowodowane strachem, transportem itp. Biegunki wtórne
jako jeden z objawów występują w przebiegu chorób metabolicznych, np.
Addisona, i innych układów niż pokarmowy, a także w wyniku leczenia
lekami doustnymi, np. antybiotykami czy sulfonamidami. Biegunki
występują także po podaniu leków pasożytobójczych.
Do mechanizmów powstawania biegunek należą:
-
wzrost objętości płynu w świetle jelit, spowodowany zmniejszeniem
lub całkowitą utratą trawienia i wchłaniania;
-
zaburzenia w transporcie wody i elektrolitów przy zwiększonym
wydzielaniu soków jelitowych, powodujące napływ wody i elektrolitów
do światła przewodu pokarmowego i upłynnienie jego treści:
-
zwiększona perystaltyka jelit, prowadząca do szybszego niż normalnie
pasażu treści pokarmowej i jej wydalania, bez możliwości trawienia i
wchłaniania substancji i płynów niezbędnych dla normalnego
funkcjonowania organizmu. Aby ulec strawieniu i wchłonięciu, masa
pokarmowa musi przez określony czas zalegać w jelitach i przylegać
do ich błony śluzowej. Stan ten jest osiągany w wyniku
„współpracy-porozumienia” układu nerwowego z mięśniówką jelit.
Biegunkę powodują na ogół dwa z tych mechanizmów, a nierzadko wszystkie
trzy. Prawdziwym utrapieniem właścicieli psów są biegunki chroniczne —
przewlekłe, często występujące np. u owczarków niemieckich. Poznanie
przyczyn tych schorzeń i możliwość ich leczenia czy choćby korygowania
ich kompleksowych następstw wymaga współpracy doświadczonego lekarza i
uważnego, spostrzegawczego właściciela psa.
Leczenie i „opanowywanie” stanów biegunkowych u psów musi uwzględniać: —
uzupełnianie powstałych braków i spustoszeń organizmu, polegające na
uzupełnieniu utraconych płynów i powstałych deficytów w elektrolitach.
Niezmiernie ważne jest na tym etapie przegłodzenie (24-48 godzin)
zwierzęcia, co pozwala na „odpoczynek” jelit — regenerację ich błony
śluzowej i brak drażnienia wrażliwej śluzówki jelit ewentualnymi
resztkami niestrawionego pokarmu;
— działania objawowe mające na celu znormalizowanie motoryki jelit i
podanie środków neutralizujących toksyny i produkty lub substancje
szkodliwe dla organizmu oraz środków tonizujących i osłaniających błonę
śluzową jelit. Są to leki skuteczne zwłaszcza w biegunkach nagłych.
ostrych;
— działania specyficzne polegające na likwidowaniu nie skutków, a
przyczyn biegunek, co przeciwdziała utracie płynów i elektrolitów oraz
ich konsekwencjom. Ten kierunek terapii jest najbardziej oczekiwany w
biegunkach przewlekłych. Powinno się uwzględnić bakteriostatyki, środki
pasożytobójcze, uzupełnienie brakujących enzymów trzustki, eliminacje
szkodliwych leków powodujących biegunkę. Ważna jest też modyfikacja
diety w okresie rekonwalescencji.
Opanowanie biegunek jest obecnie możliwe, co nie znaczy (podkreślam to
po raz kolejny), że jest łatwe. Wymaga determinacji właściciela psa i
lekarza weterynarii, który musi zwrócić uwagę na wszystkie czynniki
umożliwiające pełne rozpoznanie przyczyn problemu. Udostępnienie nowych
technik do rutynowej diagnostyki w weterynaryjnej gastroenterologii
umożliwiło nowe kierunki terapii. Dokładne poznanie zaburzeń wydzielania
jelitowego, wchłaniania — absorpcji oraz zaburzeń w motoryce Jelit jest
obecnie możliwe. Rozwój farmakoterapii i dostępność nowych specyficznych
leków pozwala na korekcję daleko idących zaburzeń w obrębie przewodu
pokarmowego, których widocznym i niepokojącym objawem jest biegunka.
..............................................................................................................................................................
Mój sposób :) Dobry i nieszkodliwy sposób na biegunki (także u
ludzkich niemowląt) to specyfik dostępny w aptece bez recepty SMECTA.
Rozpuszczasz zawartość torebki w wodzie (niewiele) i podajesz pieskowi
do pyszczka (ja robię to strzykawką). Środek jest łagodny i w
niegroźnych stanach skuteczny.
