|
Najczęstsze problemy z psami
Źródło:
www.coape.pl, COAPE Polska
Autor artykułu - Andrzej Kłosiński - behawiorysta
zwierzęcy, psycholog, e-mail:
aklosinski@coape.pl
..............................................................................................................................................................
TRUDNOŚCI WYCHOWAWCZE
Najwięcej kłopotów z psami to właśnie kłopoty wychowawcze. Gryzienie i
niszczenie przedmiotów, ciągnięcie na smyczy, ucieczki podczas spacerów, lęk
separacyjny, agresja wobec innych psów i ludzi, brudzenie w domu, to niektóre z
takich problemów. Ich przyczyną jest najczęściej nieznajomość reguł rządzących
psią psychiką, a co za tym idzie wysyłanie psu niewłaściwych lub sprzecznych
komunikatów. Ten rodzaj trudności jest przeważnie najłatwiejszy do skorygowania
i w zasadzie wystarczają 2-3 spotkania aby pozbyć się kłopotów.
PROBLEMY ADAPTACYJNE
Tego rodzaju kłopoty dotyczą najczęściej psów wziętych ze schroniska lub
przygarniętych z ulicy. Psy te niejednokrotnie mają za sobą tragiczne przeżycia,
o których najczęściej nic nie wiemy, a które manifestują się różnego rodzaju
zaburzeniami zachowania i trudnościami. Trzeba pamiętać, że okres adaptacji psa
do nowej ludzkiej rodziny trwa kilka miesięcy, natomiast ewentualne zaburzenia
zachowania ujawniają się nawet po kilku tygodniach od przybycia do domu. Ważne
jest zrozumienie wagi okresu adaptacji i pozwolenie psu na jak najłagodniejsze
wejście do ludzkiej rodziny. W tym czasie bowiem można popełnić błędy, które w
przyszłości o wiele trudniej skorygować, a ich skutki mogą okazać się fatalne
zarówno dla ludzi jak dla samego zwierzęcia.
ZABURZENIA NERWICOWE
Podobnie jak ludzie psy także cierpią na zaburzenia nerwicowe. Zaburzenia te
dotyczą zarówno sfery zachowania jak i sfery życia emocjonalnego i są
uwarunkowane bolesnymi doświadczeniami z przeszłości. Zawsze w przypadku nerwicy
należy wykluczyć podłoże organiczne, a więc istnienie choroby organizmu (np.
alergii) mogącej manifestować się zaburzeniami zachowania (np. nadmierna
pobudliwość, drapanie lub wylizywanie pewnych okolic ciała).
Objawy nerwicy są bardzo różne i zwykle towarzyszą im objawy wegetatwyne (bicie
serca, przyspieszony odech, oddawanie moczu lub kału, wymioty). Najczęściej
występujące objawy nerwicowe to:
Lęk - występuje najczęściej i manifestuje się przyspieszonym oddechem i biciem
serca, napięciem i drżeniem mięśni. Pies unika czy wręcz ucieka przed pewnymi
sytuacjami, a w skranych przypadkach boi się wyjść z domu. Jeżeli reakcja lękowa
dotyczy wybiórczo określonych sytuacji (np. lęk przed samochodami) nazywamy ją
fobią. Przwlekłe stany lękowe mogą być przyczyną dolegliwości psychosomatycznych
takich jak zaburzenia trawienia, nadciśnienie, astma czy dolegliwości
dermatologiczne (np.egzemy).
Depresja - jest swego rodzaju maską lęku. Pies staje się mało aktywny,
apatyczny, traci zainteresowanie otoczeniem oraz apetyt, zdarza się, że swoje
legowisko opuszcza wyłącznie w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych.
Agresywność - nerwicowa agresywność to przeważnie reagowanie silnym pobudzeniem,
szczekaniem i rzadziej otwartym atakiem na sytuacje nie mające charakteru
zagrożenia (np.dzwonek telefonu, pojawienie się kogoś znanego). Dość łatwo
odróżnić je od właściwej psu agresji w obronie stada, bo towarzyszy jej
nadmierne pobudzenie i wyrany lęk.
Zachowania stereotypowe - to między innymi wygryzanie lub kompulsywne
wylizywanie sobie pewnych partii ciała prowadzące do powstawania ran, uporczywe
ujadanie lub wycie, bieganie za własnym ogonem, chodzenie tam i z powrotem.
Funkcją tego typu zaburzeń jest odreagowanie nadmiernego napięcia.
Przyczyny nerwicy są złożone, tak jak złożone są warunki w których żyje
współcześnie pies i czynniki nań oddziałujące. Związane z udomowieniem
przeniesienie psa z naturalnych warunków wilczego stada, do skomplikowanej
rzeczywistości jego obecnej ludzkiej rodziny jest dla niego szczególnym
wyzwaniem.
Warunki dużych miejskich aglomeracji, tłok, hałas, samochody, zanieczyszczenie
środowiska, konieczność dostosowania się do warunków życia ludzi sprawia, że
współczesny pies ma ograniczoną możliwość realizacji naturalnych instynktów. Nie
poluje, nie kryje samic, jest pozbawiony odpowiedniej ilości ruchu, długie
godziny spędza w samotności. Prowadzi to w prosty sposób do zakłócenia równowagi
emocjonalnej psa, co sprzyja pojawieniu się zaburzeń nerwicowych.
W dużej mierze przyczyną zachowań nerwicowych są traumatyczne przeżycia (np.bicie),
izolacja, brak bodżców rozwojowych, stan emocjonalny matki (tak w czasie ciąży
jak i w czasie wychowywania potomstwa), postępowanie ludzi wobec szczeniąt (np.
niezrównoważeni właściciele) wreszcie predyspozycje genetyczne.
Tak jak złożone i kompleksowe są przyczyny nerwic tak samo złożone i kompleksowe
powinno być oddziaływanie terapeutyczne. Obok ustalenia prawidłowych zasad
komunikacji z psem - co jest podstawą właściwych oddziaływań terapeutycznych,
potrzebny jest dostosowany do zaburzeń trening behawioralny (odwarunkowanie
nieprawidłowych zachowań), kontakt fizyczny z psem (np.masaż), ćwiczenia
poprawiające więż (w formie zabawy), optymalizacja diety, a niekiedy pomoc
farmakologiczna (w konsultacji z lekarzem weterynarii).
SYDROM POZBAWIENIA BODŻCÓW W OKRESIE SZCZENIĘCYM - SYNDROM KENNELOWY
To niespotykane wśrod psów żyjących w warunkach rodzinnych zaburzenie, jest
charakterystyczne dla dużych hodowli nastawioncyh na szybką i tanią "produkcję"
szczeniąt. Jest odpowiednikiem zaburzeń osobowości u ludzi i wymaga
długotrwałego i cierpliwego oddziaływania terapeutycznego.
Przyczyną objawów syndromu kennelowego jest niedostateczna ilość bodżców
rozwojowych w pierwszych 12 tygodniach życia. Bodżce te to obecność matki,
kontakt z rodzeństwem, innymi psami, ludżmi i sytuacjami z jakimi dorosły pies
ma zwykle do czynienia.
Można wyróżnić trzy stadia tego zaburzenia.
W pierwszym stadium zwanym fobią ontogeniczną, pies nie toleruje różnego rodzaju
bodźców i sytuacji, takich jak hałas, huk, samochody, rowery, dzieci, obcy
ludzie, dźwięk telefonu, itp. Bodźce te wywołują u psa atak paniki, ucieczki,
próby ukrycia się, lub reakcje agresji ze strachu lub rozdrażnienia. Z czasem
ilość bodźców wywołujących tego typu zachowania rośnie. Zdarza się, że pies nie
chce wychodzić na spacery, załatwia się w mieszkaniu.
Drugie stadium syndromu kenelowego to lęk kenelowy. W tym stadium zachowania
lękowe zanikają. Pies przybiera często badawczą postawę - kończyny złączone
razem, szyja wyciągnięta, uszy postawione, ogon podkulony pod siebie - lub
wyczekującą - uszy postawione, ogon podkulony, pies stoi bez ruchu. Podczas
karmienia pies je bardzo szybko i niespokojnie, zdarza się że posila się tylko
nocą. Czasem występuje u psa nadmierny apetyt lub nadmierne pragnienie. Czasem
pojawiają się czynności kompulsywne jak nadmierne wylizywanie się i wygryzanie
(zazwyczaj łap, ogona, zadu) prowadzące do uszkodzeń ciała. U suk występować
mogą opóźnienie wystąpienia pierwszej cieczki lub ciąża urojona.
W trzecim etapie dominuję objawy depresji. Pies przestaje interesować się
otoczeniem, rzadko opuszcza legowisko, nie bawi się. Większość czasu spędza
leżąc na posłaniu, chociaż nie śpi. Jeśli natomiast śpi to niespokojnie, często
się budząc. Zdarza się, że przez sen oddaje mocz, a nawet kał. Posiłki spożywa
nocą, często wygryza się i wylizuje nadmiernie powodując rany na swoim ciele.
Nie zawsze rozwój syndromu kennelowego przebiega przez wszystkie stadia. Zdarza
się, że pies pozostaje na etapie lęku lub nadmiernej agresywności.
Oddziaływania terapeutyczne w wypadku syndromu kennelowego są dość złożone i
obejmują obok podstawowego treningu komunikacji, trening warunkowania, zadania i
zabawy terapeutyczne, trening kontaktu fizycznego. Zawsze jednak praca z psem
obciążonym deficytem bodców rozwojowych wymada dużo cierpliwości, wytrwałości i
opanowania, zaś sukces terapeutyczny zależy w sporej mierze od stadium
zaburzenia.
|
