Wymioty u psa

 

Źródło: Wymioty, Dwumiesięcznik PIES, Nr Pies 6(296), 2002.

Autor artykułu - Dr nauk wet. Tomasz Borkowski

..............................................................................................................................................................


Wymioty są częstym objawem niedyspozycji u psów. Niekiedy jest to akt korzystny ze względów fizjologicznych (np. suka zwracająca częściowo nadtrawioną treść pokarmową szczeniętom), ale w każdym przypadku nie może pozostać niezauważony lub zignorowany przez opiekuna psa, ponieważ wymioty mogą być pierwszym i jedynym objawem ciężkiej choroby.

Choroby przewodu pokarmowego zajmują po schorzeniach skóry drugie miejsce na liście najczęściej występujących chorób u psów. Zaś wymioty jako objaw zajmują drugie miejsce po biegunce na liście najczęstszych objawów chorób przewodu pokarmowego. W dalszej kolejności wymieniane są zaburzenia apetytu, napięcie i ból powłok brzusznych, ślinienie się, odwodnienie, zmniejszenie masy ciała, anemia i inne. Większość tych zmian występuje w formie ostrej i nawracającej. Ponieważ zarówno ostre jak i przewlekłe wymioty mogą wystąpić w wyniku chorób innych niż przewodu pokarmowego (np. chorób zakaźnych, z powodu uszkodzenia nerek czy zatruć), odpowiednio postawiona szybka diagnoza jest ważna nie tylko jako podstawa w postępowaniu z chorym psem, ale i innymi psami utrzymywanymi razem w jednym gospodarstwie domowym.

Lekarze klinicyści różnicują dwa pojęcia określające zwrot treści pokarmowej przez jamę ustną: regurgitację — zwrot i wymioty.
Regurgitacja to bierny powrót treści z jamy ustnej i przełyku bez objawów towarzyszących i poprzedzających samo „ulanie się treści”.
W przerwach między jedzeniem przełyk jest płaską, zwężoną rurką śluzówkowo-mięśniową zakończony od góry (przy gardle) i u dołu (przy wpuście do żołądka) dwoma zwieraczami zamykającymi jej światło. W czasie przełykania kęsów pokarmu każdorazowo otwiera się górny zwieracz, a następnie zamyka i kęs pokarmu w wyniku różnicy ciśnienia i ucisku perystaltycznego mięśni przełyku przesuwa się ruchem falowym w kierunku żołądka z szybkością 10 cm/sek u psa. Po dojściu do dolnego zwieracza ten się otwiera i kęs dostaje się do żołądka. Przełykowa perystaltyka odbywa się odruchowo na skutek drażnienia pokarmem lub wodą receptorów okolicy gardła, które przesyłają impulsy do centrum połykania w mózgu. Ciekawym jest, że proces swobodnego pasażu treści do żołądka może odbywać się harmonijnie kęs za kęsem (tak się dzieje najczęściej), albo przy braku odbioru treści z przełyku przez żołądek, pokarm połykany gromadzi się i wypełnia cały rozdęty przełyk. Tak dzieje się w przypadku uszkodzeń przełyku.

Przyczyny uszkodzeń przełyku zebrano w cztery grupy: czynniki wywołujące zapalenie ściany przełyku (termiczne, chemiczne, grzybicze, bakteryjne, parazytologiczne); zaburzenia ciśnienia wewnątrz światła przełyku i ciśnienia klatki piersiowej; zamknięcie lub zwężenie światła przełyku (guz, ciała obce, zachyłek, wgłobienie) i duża gama chorób o tle neurologiczno-mięśniowym. Mimo że ma to duże znaczenie w postępowaniu zapobiegawczym i leczniczym często trudno odróżnić regurgitację od wymiotów.

Regurgitacja występuje znacznie częściej u psów młodych tuż po odsadzeniu od matki do roku. „Ulewanie treści” obserwuje właściciel psa w czasie zabawy czy snu zwierzęcia bez objawów poprzedzających takich jak: przybieranie postawy z rozszerzonymi kończynami, pochylenie głowy, skurcze brzucha (często kilkakrotnie powtarzające się), przyspieszenie akcji serca i zdenerwowanie. Treść pokarmowa przy regurgitacji jest mało zmieniona z dużą domieszką pienistej śliny. Powrót treści z przełyku może następować od raz, dwa razy w tygodniu do 10 – 15 razy w ciągu dnia. Niekiedy treść w przełyku może zalegać 24 godziny, a nawet dłużej. Ulega wtedy procesom fermentacji. Najczęstszyml przyczynami regurgitacji są uchyłki przełyku, osłabienie sprawności mięśni przełyku i uszkodzenie zwieracza przy ujściu przełyku do żołądka. W ustaleniu przyczyny schorzenia bardzo pomocne są badania radiologiczne i endoskopia.

Do wymiotów — wydalania treści żołądka i dwunastnicy na zewnątrz poprzez jamę ustną dochodzi w wyniku odruchowego (ośrodek wymiotów znajduje się w rdzeniu przedłużonym) skoordynowanego działania przewodu pokarmowego, układu mięśniowo szkieletowego w połączeniu z tłocznią brzuszną. układu oddechowego i nerwowego. Zwrócona treść pokarmowa ma z reguły pH kwaśne, jest kompozycją częściowo strawionego pokarmu, śluzu, nabłonka, soku żołądka i jelit, krwi i kuleczek tłuszczu.
Właściciele psów wymioty traktują jako pewny objaw choroby żołądka. W większości przypadków tak jest rzeczywiście, że chorobom żołądka i bliższych odcinków jelit cienkich towarzyszą z reguły wymioty. Ale jeśli wymioty jako objaw występują samoistnie, to jest to objaw mało charakterystyczny dla tych schorzeń i łatwo o pomyłkę.

Najczęstsze przyczyny wymiotów można uszeregować następująco: uszkodzenia płynące z centralnego układu nerwowego (zapalenie mózgu, epilepsja, wzrost ciśnienia płynu mózgowego, uszkodzenie móżdżku; przyczyny anatomiczne i narządowe (powiększenie i zapalenie żołądka, niedrożność żołądka i jelit, zapalenie jelit, urazy nerek, pęcherza, macicy, ostry ból brzucha, skręt jelit, zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, żółtaczka, guzy na terenie jelit i jamy brzusznej); drażnienie receptorów okolicy gardła i krtani (zapalenie gardła lub krtani, pobieranie szorstkiego pokarmu, picie zimnej wody bez przyzwyczajenia), jako reakcja na podanie niektórych leków, produktów przemian metabolicznych lub toksyn (uremia, ketuza, glikozydy nasercowe, środki przeciw pasożytom). Odruch wymiotny jako mechanizm „autonaprawczy” jest bardzo dobrze wykształcony (wystarczają słabe bodźce) jedynie u ludzi, psów i kotów. To wyjaśnia łatwość, z jaką dochodzi do wymiotów u tych gatunków. Inne zwierzęta nie wymiotują nigdy lub niezwykle rzadko.

Zawsze, jeżeli dochodzi do wymiotów, musi być wysłany silny bodziec obwodowy lub z centralnego układu nerwowego do ośrodka wymiotnego, który inicjuje kompleksową serię zespolonych działań narządów i tkanek doprowadzających do wymiotów. Do wymiotów może dojść również na skutek przestrachu, stresu i w chorobie lokomocyjnej. U psów występują także wymioty psychogeniczne i towarzyszące chorobom uszu.

Na akt wymiotów składają się trzy fazy: aura poprzedzająca wymioty (pies jest niespokojny, ślini się, jeśli leżał, wstaje i chodzi, skurcze żołądka, następuje wzrost liczby uderzeń serca); napinanie się i kompleks działań mających umożliwić zwrot treści pokarmowej z żołądka i jelit oraz wydalenie całej zawartości jednorazowo lub w kilku porcjach. Wiele epizodów, którym towarzyszą wymioty, właściciele psów potrafią wytłumaczyć i usprawiedliwić, np. pies je trawę, a potem wymiotuje (trzeba pamiętać, że często je trawę, bo ma zapalenie gardła), po zjedzeniu nadmiaru pokarmu lub wypiciu zimnej wody, w podróży, po odwiedzeniu śmietnika, odruchowy zwrot pokarmu przez sukę, aby nakarmić szczenięta itp. Często przerażają nas wymioty „nieusprawiedliwione”. Jeśli pojawią się w formie ostrej i po zastosowaniu jednodniowej głodówki nie ma poprawy, należy koniecznie przypadek taki skonsultować z lekarzem weterynarii, co z reguły pomaga w zrozumieniu przyczyny i rozwiązaniu problemu. Przy wymiotach uporczywych i utrzymujących się dłużej albo często powtarzających się, aby postawić definitywne rozpoznanie, często trzeba zastosować nowoczesne urządzenia i nowoczesne metody.

W czasie wymiotów pies się odwadnia, traci niezbędne do życia elektrolity i inne substancje, które koniecznie powinny być uzupełniane. Po ustaleniu przyczyny należy zastosować leczenie przyczynowe, odtwarzające poniesione straty organizmu i wzmacniające. Najważniejszym jest, aby wymioty właściwie ocenić, zwłaszcza u młodego psa, aby nie przegapić momentu, w którym trudno o powrót do normalności. Nigdy nie wolno wymiotów bagatelizować i o nich zapomnieć, bo mogą być ważnym symptomem choroby, która pozostawiona bez leczenia rozwinie się do granic nieuleczalnych.

 

...........................................................

Do góry  |  WSTECZ

 
 
 

Copyright ©   - Hodowla sznaucerów średnich pieprz i sól